Қоғамдық тыңдаулар
Экологиялық маңызы бар шешімдерді қабылдауға жұртшылықтың қатысуы
Негізгі ұғымдар
-
Қоғамдық тыңдаулар
Қазақстан Республикасында қоршаған ортаны қорғау және орнықты даму мәселелеріне қатысты мемлекеттік және басқарушылық шешімдерді қабылдау процесіне жұртшылықтың қатысуының бір нысаны. Олар ашық жиналыстар өткізу, сондай-ақ Қоршаған орта мен табиғи ресурстардың жай-күйі туралы ұлттық деректер банкі (ҰДБ ҚОТРЖ) сайтында жария талқылаулар ұйымдастыру арқылы жүзеге асырылады.
-
Жұртшылық
Бір немесе бірнеше жеке немесе заңды тұлғалар, коммерциялық емес ұйымдар, сондай-ақ қауымдастықтар, одақтар немесе өзге де бірлестіктер.
-
Мүдделі жұртшылық
Қоршаған ортаға қатысты қабылданатын шешімдер олардың мүдделеріне әсер ететін немесе әсер етуі мүмкін, не осындай шешімдерді қабылдау процесіне қатысуға мүдделі жұртшылық.
-
Ықтимал әсерлер туралы есепті әзірлеуші
Қоршаған ортаны қорғау саласында жұмыстарды орындауға және қызметтер көрсетуге лицензиясы бар жеке және (немесе) заңды тұлға.
Қоғамдық тыңдаулардың мақсаты
-
Азаматтарды тарту
Азаматтардың шешім қабылдау процесіне белсенді қатысуын қамтамасыз ету.
-
Ашықтықты арттыру
Шешім қабылдау процесін жұртшылық үшін барынша ашық әрі есепті ету.
-
Қоғамдық пікірді ескеру
Азаматтарға өз пікірін білдіруге және олардың ұсыныстарын ескеруге мүмкіндік беру.
Қоғамдық тыңдаулардың рөлі
Қоғамдық тыңдаулар халықты жоспарланып отырған жобалар, қабылданатын шешімдер және өзгерістер туралы хабардар етуді қамтамасыз етеді. Азаматтар ұсынылған материалдармен танысуға, ықтимал салдарын бағалауға және өздерін қызықтырған сұрақтарды қоюға мүмкіндік алады. Қоғамдық тыңдаулар мемлекеттік органдар, сарапшылар және жұртшылық арасында диалог алаңын қалыптастырады. Талқылау барысында пікірлермен, ұсыныстармен және ескертулермен алмасу жүзеге асырылады. Халықтың қоғамдық талқылауларға қатысуы азаматтық жауапкершіліктің, құқықтық мәдениеттің және қоғамдық белсенділіктің дамуына ықпал етеді. Қоғамдық тыңдаулар материалдары бойынша ескертулерді, ұсыныстарды және өтініштерді қабылдау «Қоршаған орта мен табиғи ресурстардың жай-күйі туралы ұлттық деректер банкі» (ҚОТРЖК ҰДБ) ақпараттық жүйесі арқылы жүзеге асырылады: https://ndbecology.gov.kz/
Аталған платформада қоғамдық тыңдаулардың материалдары орналастырылады, жобалық құжаттамамен танысу мүмкіндігі қамтамасыз етіледі, сондай-ақ заңнамада белгіленген мерзімдерде мүдделі жұртшылықтың ескертулері мен ұсыныстары қабылданады.
Тиімділік қағидаттары
- Ақпараттың ашықтығы мен қолжетімділігі
- Талқылауға қатысушылардың теңдігі
- Рәсімдердің ашықтығы
- Ұсыныстарды объективті қарау
- Талқылау нәтижелерін құжаттау
Ашық жиналыс арқылы өткізу жағдайлары
- Стратегиялық экологиялық бағалау жүргізу.
- Қоршаған ортаға әсерді бағалау жүргізу.
- Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың жергілікті атқарушы органдарының қоршаған ортаны қорғау жөніндегі үш жылдық іс-шаралар жоспарларын әзірлеу.
- Қоршаған ортаға теріс әсер ететін I және II санаттағы объектілерді салуға және (немесе) пайдалануға арналған, экологиялық рұқсат алу үшін көзделген жобалық құжаттама бойынша мемлекеттік экологиялық сараптама жүргізу.
Жария талқылау нысанында өткізу жағдайлары
- Қоршаған ортаға теріс әсер ететін I және II санаттағы объектілерді айқындау қағидаларының 9-тармағында көзделген тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектілерді салуға және (немесе) пайдалануға арналған жобалық құжаттама бойынша мемлекеттік экологиялық сараптама жүргізу.
- Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 87-бабының 2), 3), 4), 5), 6), 7), 8) және 9) тармақшаларында көзделген объектілердің жобалық құжаттамасы бойынша мемлекеттік экологиялық сараптама жүргізу.
- Экологиялық тиімділікті арттыру бағдарламаларының жобалары, оның ішінде қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органмен бұрын келісілген бағдарламаларды толық немесе ішінара қайта қарау жағдайы.
- Ең үздік қолжетімді техникалар жөніндегі анықтамалықтардың жобалары.
Қорытынды
Осылайша, қоғамдық тыңдаулар мемлекет, жоспарланып отырған қызметтің бастамашылары және жұртшылық арасындағы өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді, экологиялық маңызы бар негізделген шешімдердің қабылдануына ықпал етеді және азаматтардың қоршаған ортаны қорғауға қатысты мәселелерді шешуге қатысу құқығын іске асыруға мүмкіндік береді.